Resources VI

Casus klare taal

In het JISC-project Incremental kwamen projectmedewerkers erachter dat de meeste onderzoekers niet bekend waren met termen zoals data archive, repository, preservation, metadata. De schrijvers van het bijbehorende artikel(5) adviseren om data jargon te vertalen om advies zo laagdrempelig mogelijk te maken. Zo noemen ze preservation nu looking after your data.

Gespreksgereedschap: LSD

In het filmpje hierboven probeert de data supporter de klant te inspireren en te overtuigen. Dat is niet altijd een vruchtbare tactiek. Als de klant blijft 'ja, maren' dan is het zaak van strategie te veranderen. In de regel kun je stellen dat er weerstand in het spel is zodra een gesprek zich herhaalt. Blijkbaar past jouw aanbod niet bij de vraag en inhoudelijke argumenten helpen je dan niet verder. Dan is het zaak om de zorg achter de zorg boven tafel te krijgen, bijvoorbeeld met LSD (luisteren, samenvatten, doorvragen):

  1. Stop met praten en luister. 
  2. Vat samen wat de klant zegt en benoem wat je opvalt 
    'Als ik u goed begrijp zegt u dat ...'
  3. Vraag door.


Achter elke NEE zit een JA. Een JA tegen ongestoord onderzoek doen bijvoorbeeld. Als je bij die JA aan kunt sluiten, dan sluit je aan bij de beleving van je klant. Een term die in dit verband ook veel gebruikt wordt is NIVEA: Niet invullen voor een ander. 

Casus Maarten van Bentum

Maarten van Bentum:

"Behoefte aan databeheer is vaak latent aanwezig. Wanneer je er naar vraagt is databeheer in eerste instantie geen probleem. Maar na enig doorvragen komen toch wel kanttekeningen bij het beheer van data naar boven. Zoals de wens om de data die binnen de groep geproduceerd zijn beter te kunnen delen. 

Zo ook bij de groep Water Engineering and Management (WEM) aan de UT. Na een eerste gesprek met de hoogleraar stelde zij voor om het bestaande interne databeheer eens onder de loep te nemen en te kijken hoe er tegen zo laag mogelijke kosten verbeteringen aangebracht konden worden. Deze activiteiten zouden worden uitgevoerd als pilot binnen het SURF-project CARDS.

Toen ik het eerste gesprek had met de verantwoordelijke voor het databeheer bij WEM, bleek dat hij nauwelijks noodzaak zag tot verbeteringen in het databeheer van de groep. Het bestaande databeheer beperkte zich tot het verzamelen van datasets op een centrale schijf, zonder nadere beschrijving van deze sets of de mogelijkheid deze schijf te doorzoeken. De data werden dus wel bewaard (hoewel niet systematisch) maar niet of nauwelijks binnen de groep hergebruikt.

We besloten om een inventarisatie te maken van de ideeën over databeheer binnen de groep. Uit interviews met promovendi en onderzoeksmanagers kwam naar voren dat bij PhD-ers databeheer en het (intern) delen van data niet of nauwelijks leeft. Bij de onderzoeksmanagers leefde het echter wel. In overleg met één van hen kwam een concreet idee naar boven voor het implementeren van een tool voor intern databeheer. Op basis van een dergelijke tool worden afspraken gemaakt over het omgaan met data. De kosten van deze verbeteringen beperken zich tot het aanschaffen van een PC waarop de tool geïnstalleerd wordt. Het beheer komt in handen van de huidige verantwoordelijke databeheerder van de groep.

Waarin zit nu het succes van deze casus? Ten eerste in het zoeken naar en werken aan een concrete verbetering van een bestaande databeheerpraktijk. Een verbetering die vanuit de groep naar voren kwam. Ten tweede in de bescheiden omvang, ook wat betreft de kosten, van deze verbetering. Veel groepen hebben te maken met een krap budget dat in de komende jaren ook niet veel ruimer zal worden. Ten slotte zat het succes in de intensieve samenwerking met de databeheerder van de groep.  Als data supporter ben je enerzijds degene die kennis en ervaring inbrengt, anderzijds degene die adviseert over de stappen in een proces van verandering van het databeheer".

Casus Zandmotor

De Zandmotor

De Zandmotor(2) is een door de mens aangelegd schiereiland voor de kust van Ter Heijde. Er wordt onderzocht of deze ingreep ervoor kan zorgen dat de natuur het zand eigenhandig langs onze kust verspreidt. Het project is een samenwerking tussen onderzoekers van de TU Delft(3) (faculteit civiele techniek en geowetenschappen) en STW Nature Coast Teams(4) onder leiding van Rijkswaterstaat.(5)

De onderzoeksdata van dit project worden opgeslagen en gedeeld(6) in een OpenEarth(7) datalab. Dit datalab is ontwikkeld vanuit de onderzoeksgemeenschap zelf door onderzoekers bij Deltares. Deltares(8) is een onafhankelijk toegepast kennisinstituut op het gebied van water, ondergrond en infrastructuur.
De faculteit civiele techniek en geowetenschappen stelt een helpdesk ter beschikking aan de onderzoekers die met het datalab gaan werken. Deltares leidt een aantal studenten op in het omgaan met de data types en data formaten die bij dit OpenEarth datalab horen. En 4TU.Centre for Research Data levert de infrastructuur, ontwikkelcapaciteit en borging. Zij brengt de data over naar 4TU.Centre for Research Data op het moment dat de artikelen gepubliceerd worden en als het project is afgelopen.

Casus politiek beïnvloeden

Horizon 2020(8) is het huidige Europese financieringsprogramma voor onderzoek en innovatie. De TU Delft, Universiteit Leiden, Erasmus Universiteit Rotterdam, Universiteit Twente en TU Eindhoven hebben een 'Position paper on open access to research data in Horizon 2020' [pdf](9) geschreven om de politieke besluitvorming rondom het open stellen van onderzoeksdata te beïnvloeden. 

De Europese commissie heeft de lijn uitgezet (zie de 'Factsheet Open Access in Horizon 2020' [pdf](10)) en een Open Research Data Pilot(11) in het leven geroepen:

"Projects participating in the Pilot will be required to deposit the research data described above, preferably in a research data repository and as far as possible, take measures to enable third parties to access, mine, exploit, reproduce and disseminate this research data. At the same time, projects should provide information about tools and instruments at the disposal of the beneficiaries and necessary for validating the results, for instance specialised software or software code".

Zie ook 'Guidelines on data management in Horizon 2020' [pdf] (12) en de paragraaf Datamanagementplanning(13).

Cultuur Quote

In order to foster a cultural shift in favour of open data, advocacy needs to occur at every level with in the institution and beyond. All stakeholders can play a role in advocating for open data and all may have legitimate concerns which should be addressed through engagement and advocacy. It is advisable not to take a one size fits all approach to engaging in advocacy for open data. Advocacy means engaging with stakeholders to understand the drivers for sharing data - LERU roadmap for research data

Opdracht Krachtenveldanalyse

In deze opdracht breng je het krachtenveld waarbinnen jij als data supporter beweegt in beeld. Op deze manier krijg je zicht op jouw plek en hetgeen waar je je aandacht op kunt richten om je werk als data supporter zo goed mogelijk uit te voeren.

Stap-voor-Stap

  • Neem even de tijd om de volgende vragen te beantwoorden:

    • Hoe zou je je (toekomstige) rol als data supporter omschrijven? Welke werkzaamheden ga je uitvoeren?
    • Welke personen zijn er binnen jouw organisatie van belang om jouw werk zo goed mogelijk te doen? Welke rol hebben zij?
    • Zijn er nog andere personen betrokken bij data support? Welke rol hebben zij?
    • Als je deze personen bij naam kent, noteer dan hun namen. Ken je ze niet bij naam, zoek dan uit welke naam bij welke rol hoort. Hoe kun je daar achter komen?
    • Welke personen of instellingen zijn er buiten jouw organisatie nog van belang om jouw werk zo goed mogelijk te doen? Welke rol hebben zij? 

  • Schrijf je naam op een post-it en plaats deze op het midden van een wit vel. Zet daarna de personen/instanties/bedrijfsonderdelen die van invloed zijn op jouw werk als data supporter met hun naam en rol op verschillende post-its. Plak ze vervolgens op het witte vel op de plek waar ze volgens jou horen te staan. 

  • Laat het beeld even op je inwerken. Staan de personen/instanties/bedrijfsonderdelen dichtbij jou? Of juist ver weg? En hoe staan ze ten opzichte van elkaar? 

  • Nadat je het beeld op je hebt laten inwerken, kijk je even of het zo klopt. Misschien moet je nog wat post-its verplaatsen? Of merk je ineens op dat je een belangrijke stakeholder bent vergeten? Het gaat hierbij om de situatie zoals die (naar jouw beste weten) NU is; niet hoe je zou willen dat deze is. 

  • Als het beeld klopt, kijk dan samen met een collega, partner of andere derde naar het plaatje. Laat hem/haar vertellen wat er opvalt.

  • Maak een foto van het beeld.

  • Beantwoord dan de volgende vraag: Als je iets zou mogen veranderen in de opstelling zoals die op de foto te zien is, wat zou dat dan zijn? En wat zou deze beweging opleveren? Maak eventueel een nieuwe foto van het beeld dat nu ontstaat.

  • Wat levert deze oefening jou op?


Deel je bevindingen op het forum. Voeg de foto van het krachtenveld bij. En reageer op de krachtenvelden van je medecursisten.  In de tweede bijeenkomst zal aan een aantal cursisten gevraagd worden hun krachtenveldanalyse te delen.

Opdracht Data support in de schijnwerpers

In deze opdracht maak je een plan om de diensten die data supporters bij jouw instelling leveren voor het voetlicht te brengen.

Zorg ervoor dat je de volgende onderdelen opneemt:

  • Titel.
  • Datum.
  • Schrijvers: jouw naam en eventueel die van je medecursist.
  • Doel:  welke diensten ga je voor het voetlicht brengen en wat hoop je daarmee te bereiken?
  • Voorgestelde aanpak: wie benader je en hoe? welke vorm kies je?
  • Keuze: licht toe waarom je:
    • deze persoon/personen of doelgroep kiest.
    • deze aanpak kiest.
  • Scenario’s: Wat doe je als het lukt? Wat doe je als het niet lukt? Wat doe je nádat het gelukt is (follow-up)?
  • Globaal tijdschema: wie benader je wanneer?
  • Benodigd: Wie heb je nodig voordat je van start kunt? Noem namen/functies en omschrijf wat je nog nodig hebt. Kijk ook naar eventuele materialen: Wat verwacht je nodig te hebben?


Als je plan klaar is, deel het dan op het forum en reageer op het plan van je medecursisten.  In de tweede bijeenkomst zal aan een aantal cursisten gevraagd worden hun plan toe te lichten. 

Ben je als data supporter werkzaam in de acquisitie van datasets? Bekijk dan dit document. Wellicht vind je hier inspiratie voor je plan.

Casus cultuuromslag (krachtenveld)

"All too many observations lie isolated and forgotten on personal hard drives and CDs, trapped by technical, legal and cultural barriers." - Bryn Nelson(3)

In de aardwetenschappen (van geologie tot klimatologie) is er al een cultuur waarin het delen van data op waarde wordt geschat. In de sociale en geesteswetenschappen is het beeld zeer gevarieerd. Voor een impressie door vele disciplines heen kun je een kijkje nemen in ‘The Dutch data landscape in 32 interviews and a survey’ [pdf].(4) 

Er kan binnen een domein een situatie ontstaan die onderzoekers aanmoedigt hun gegevens hoofdzakelijk in plaatselijke onderzoekscentra op te slaan. Dit was ook het geval binnen de taal- en tekstwetenschappen. Door toenemende zichtbaarheid en activiteiten van de infrastructuren CLARIN(5) en DARIAH(6) groeit in het veld snel het besef dat er een goede data-infrastructuur voorhanden is. De NWO-investeringssubsidie voor Nederlab(7) en CLARIAH vormen een belangrijke ondersteuning van de verdere ontwikkeling in de humaniora in Nederland.