Datalabs

  Hoofdlijnen

In een datalab kun je onderzoeksdata gedurende het onderzoek opslaan, bewerken en delen met aangewezen partijen en personen. Een datalab huisvest tijdelijke bestanden waarvan nog niet duidelijk is of ze (en welk deel ervan) in een langetermijnarchief opgenomen zullen worden. Het is een plek voor zogeheten dynamische data. 
Op het moment dat de data van een datalab naar een data-archief zoals 4TU.Centre for Research Data of DANS verhuizen en ze openbaar toegankelijk zijn, is er sprake van een datapublicatie. 

Datalabs kunnen een onderdeel uitmaken van zogeheten Virtual Research Environments (VRE’s) of collaboratories. Dat zijn webgebaseerde werkomgevingen waarmee wetenschappelijke samenwerking kan worden ondersteund.

Een datalab biedt de mogelijkheid om:

  • data op te slaan;
  • versies te beheren;
  • data te beschrijven;
  • data te delen (met toegangscontrole).


In de accordeon hieronder zie je een aantal voorbeelden van datalabs. 

dataverse network

Dataverse Network (DVN) is een wetenschappelijk platform ontwikkeld door Harvard dat in Nederland sinds 2010 wordt gebruikt door de universiteiten van Utrecht en Tilburg, en zich tussen 2010 en 2013 heeft uitgebreid over vrijwel alle Nederlandse universiteiten en het Nederlands Instituut voor Ecologie NIOO. De tool wordt verder ontwikkeld voor de markt in Nederland onder de naam Dataverse NL.(1) Het beheer hiervan is in 2014 overgedragen van Utrecht naar DANS.

Dataverse Network is  een samenwerkingsomgeving die het mogelijk maakt om aan specifieke personen en groepen rechten te verlenen voor inzage (toegangs- of leesrechten) en bewerking (schrijf- of editrechten). Dutch Dataverse Network is (nog) niet geschikt voor langdurige archivering van datasets.

Leon Osinski schreef een stuk over de functionaliteiten van datalabs aan de hand van Dataverse network. 

In het dataverse van Social and Organization Psychology(2) in Utrecht staan onderzoeksdata, conform de richtlijn voor datamanagement van deze onderzoeksafdeling.(3)

Open Earth

OpenEarth(4) is het datalab van Deltares(5), een open source initiatief om data, modellen en tools op het gebied van marine and coastal engineering te bewaren en te delen.

Het is een succesvol datalab dat ontstaan is in de onderzoeksgemeenschap zelf en wereldwijd wordt overgenomen en gebruikt.

Het Zandmotor Datalab is het eerste datalab dat als resultaat van deze samenwerking is ontstaan. Tijdens het onderzoek werken onderzoekers samen in het datalab. Nadat het onderzoek is afgelopen, komen de data ter beschikking in het data-archief van 4TU.Centre for Research Data.

Diversen

De onderstaande voorbeelden variëren in de mate waarin je (aan de data) kunt samenwerken. De laatste (IPlant) is bijvoorbeeld een samenwerkingsomgeving, gericht op een specifieke onderzoekscommunity.  

   Case Leiden Universiteit

"Een data lab is, in het kort, een omgeving waarin gebruikers dynamische onderzoeksdata kunnen beheren. Vanuit deze omgeving kunnen gebruikers data sets overzetten naar DANS." - Peter Verhaar

 

In toenemende mate werken bibliotheken en onderzoekers samen om het traject van data beheer en -archivering zo vroeg mogelijk gezamenlijk vorm te geven. Zo is de Universiteitsbibliotheek Leiden in 2012 gestart met twee projecten op het gebied van datamanagement. In het project 'Datalabs' wordt onderzocht hoe VRE's kunnen worden ingezet voor de tijdelijke opslag van onderzoeksgegevens en hoe deze vervolgens overgebracht kunnen worden naar een duurzaam archief. De UBL werkt voor de duurzame opslag van data samen met de landelijke datacentra van DANS en 4TU.Centre for Research Data. Een mooi voorbeeld van het frontoffice - backoffice model.

In de screencast hieronder (zonder audio) zie je kort hoe het Leidse datalab (gebouwd in Sharepoint) van het Italian Dialect Archive te Leiden Universiteit eruit ziet. Het bijbehorende document is de ondertiteling bij de screencast. In dit document zie en lees je hoe je databestanden uploadt, hoe je ze beschrijft (voorziet van metadata), hoe versiebeheer werkt en hoe databestanden na verloop van tijd doorgezet kunnen worden naar DANS.

   Bronnen

Klik om te openen/sluiten
  1. Dataverse NL. Retrieved from https://www.dataverse.nl
  2. Dataverse Social and Organization Psychology. Retrieved from https://www.dataverse.nl/dvn/dv/SOP/faces/StudyListingPage.xhtml?mode=1&collectionId=159
  3. SURF. (2013). Checklist (concept) data management plan of the Social and Organizational Psychology (SOP) department, Utrecht University. Retrieved from http://www.surf.nl/kennis-en-innovatie/kennisbank/2013/checklist-concept-data-management-plan-of-the-social-and-organizational-psychology-sop-department-utrecht-university.html
  4. OpenEarth. Retrieved from https://publicwiki.deltares.nl/display/OET/OpenEarth
  5. Deltares. Retrieved from http://www.deltares.nl/en
  6. Apetrei, F. (2013, December 12). Research data management and collaboration - New features from figshare. [blog]. Retrieved from figshare.com/blog/Research_d/108
  7. Beehub. Retrieved from beehub.nl/system/
  8. Winn, J. (2013). Open data and the academy: an evaluation of CKAN for research data management. [eprint]. Retrieved from http://eprints.lincoln.ac.uk/9778/
  9. Hubzero. Retrieved from https://hubzero.org/ 
  10. iPlantCollaborative. Retrieved from www.iplantcollaborative.org/discover/atmosphere

   Jouw toevoegingen

Werken onderzoekers bij jouw instelling ook met datalabs? Zo ja, welke? Heb je andere opmerkingen en aanvullingen bij deze pagina? Laat het weten in de comments.


botMessage_toctoc_comments_9210